नाव बदलायचे असेल तर सर्वात आधी प्रश्न पडतो: राजपत्र म्हणजे काय, अर्ज कसा करायचा, शुल्क किती आणि किती दिवस लागतात? हे मार्गदर्शक महाराष्ट्र शासन राजपत्रात नाव बदलण्याची संपूर्ण प्रक्रिया सोप्या मराठीत सांगते.
महत्त्वाचे मुद्दे
- अर्ज कुठे
- DGPS चे ऑनलाइन पोर्टल (आपले सरकार पोर्टलवरूनही उपलब्ध)
- कालावधी
- पूर्ण आणि अचूक अर्जानंतर साधारण 15 दिवस
- कागदपत्रे
- जुन्या नावाचा ओळख पुरावा, फोटो, विवाह किंवा घटस्फोटाची कागदपत्रे; अल्पवयीनांसाठी जन्म दाखला किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र
- पुरावा
- “View Gazette” वरून मिळणारे प्रसिद्ध राजपत्र (भाग 2) PDF
राजपत्र म्हणजे काय?
राजपत्र (गॅझेट) हे शासनाचे अधिकृत प्रकाशन आहे. त्यात शासकीय अधिसूचना, कायदे आणि नागरिकांच्या काही सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध होतात. तुमच्या नावबदलाची सूचना राजपत्रात प्रसिद्ध झाली की ती नावबदलाचा अधिकृत पुरावा ठरते. महाराष्ट्र शासन राजपत्र शासकीय मुद्रण, लेखनसामग्री व प्रकाशन संचालनालय (DGPS), 21-A, नेताजी सुभाष मार्ग, चर्नी रोड, मुंबई हे प्रसिद्ध करते. नाव, जन्मतारीख आणि धर्म बदलाच्या सूचना राजपत्राच्या भाग 2 मध्ये येतात.
ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया
- DGPS पोर्टलवर (dgps.maharashtra.gov.in) नोंदणी करा; आपले सरकार पोर्टलवरूनही हे उपलब्ध आहे.
- “Change in Name” सेवा निवडा आणि माहिती काळजीपूर्वक भरा. अर्ज सादर केल्यानंतर त्यात बदल करता येत नाही.
- फोटो आणि कागदपत्रे दिलेल्या आकारात अपलोड करा.
- शुल्क ऑनलाइन भरा आणि Application ID जपून ठेवा.
- “Rajpatra Status” मध्ये Application ID किंवा Registration Number टाकून स्थिती पाहा.
- Registration Number मिळाल्यावर “View Gazette” लिंकवरून राजपत्र PDF डाउनलोड करा.
शुल्क आणि किती दिवस लागतात?
- शुल्क: शासकीय शुल्क पोर्टलवर भरताना दिसते. खुल्या प्रवर्गासाठी ते साधारण ₹500 + GST असल्याचे सांगितले जाते; राखीव प्रवर्गासाठी कमी. दलालांनी सांगितलेल्या जास्त “शासकीय शुल्का”पासून सावध राहा.
- कालावधी: पूर्ण आणि अचूक अर्जापासून साधारण 15 दिवस. चूक असल्यास अर्ज परत येऊ शकतो आणि वेळ वाढतो.
लागणारी कागदपत्रे
- जुन्या नावाचा ओळख पुरावा (आधार, पॅन, पासपोर्ट इत्यादी);
- फोटो;
- लग्नानंतर नावबदल असल्यास विवाह प्रमाणपत्र; घटस्फोटानंतर घटस्फोटाचा आदेश;
- राखीव प्रवर्गातून अर्ज करताना जात प्रमाणपत्र;
- अल्पवयीन व्यक्तीसाठी जन्म दाखला किंवा शाळेचे बोनाफाईड प्रमाणपत्र.
“Approved by DGPS” म्हणजे काय?
याचा अर्थ तुमचा अर्ज तपासून प्रसिद्धीसाठी स्वीकारला गेला आहे. पण खरा पुरावा म्हणजे प्रसिद्ध झालेले राजपत्र (PDF), जे “View Gazette” लिंकवर मिळते. लिंक येईपर्यंत थांबा; पुन्हा अर्ज करू नका.
राजपत्रानंतर काय करावे?
आधी आधार, मग पॅन, बँक आणि पासपोर्टमध्ये नाव बदला. राजपत्राची PDF आणि प्रिंट कायम जपून ठेवा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
वर्तमानपत्रात जाहिरात देणे आवश्यक आहे का?
महाराष्ट्र राजपत्राच्या ऑनलाइन अर्जासाठी साधारणपणे वर्तमानपत्रातील जाहिरात आवश्यक नसते; मात्र पासपोर्टसारखे काही विभाग त्यांच्या नियमांनुसार ती मागू शकतात.
गॅझेट ऑफिसला जावे लागते का?
साधारणपणे नाही. संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन आहे.
मुलाचे नाव बदलता येते का?
होय. पालक किंवा कायदेशीर पालक मुलाच्या वतीने अर्ज करू शकतात.
इंग्रजीतील सविस्तर मार्गदर्शक: शुल्क, कालावधी आणि अर्ज नाकारण्याची कारणे, स्थिती आणि PDF डाउनलोड, मुलाचे नाव बदल.
सल्लामसलत पूर्वनियोजित वेळेनुसार होते. वेळ ठरवण्यासाठी +91 99301 50560 वर फोन करा किंवा WhatsApp वर संदेश पाठवा.
हे मार्गदर्शक ऑक्टोबर 2026 च्या स्थितीनुसार सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नाही. शुल्क व प्रक्रिया बदलू शकते; अर्ज करण्यापूर्वी DGPS पोर्टलवर खात्री करा.