नवीन विश्वस्ताची नेमणूक, विश्वस्ताचा राजीनामा किंवा मृत्यू झाल्यावर धर्मादाय आयुक्त कार्यालयात चेंज रिपोर्ट दाखल करावा लागतो. हा रिपोर्ट त्यासोबत जोडलेल्या कागदपत्रांइतकाच भक्कम असतो. नियम 13(2A) लागू झाल्यापासून कार्यालय हे तपासते की बदल न्यासपत्रात (ट्रस्ट डीड) सांगितलेल्या पद्धतीनेच झाला आहे का: सभेची योग्य सूचना, गणपूर्ती (कोरम), आवश्यक बहुमत, नवीन विश्वस्ताची संमती आणि जाणाऱ्या विश्वस्ताचे प्रतिज्ञापत्र. खाली या प्रत्येक कागदाचे मराठी नमुने आणि कार्यालय काय पाहते ते दिले आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- मुदत
- अनुसूची III मधील चेंज रिपोर्ट, साधारणपणे बदल झाल्यापासून 90 दिवसांत (कलम 22; नियम 13(2A))
- ठराव आणि संमतीपत्र
- साध्या कागदावर किंवा न्यासाच्या लेटरहेडवर; संमतीपत्रावर नवीन विश्वस्ताची सही, सोबत ओळख व पत्त्याचा पुरावा
- जाणारे विश्वस्त
- नियम 6(4) अंतर्गत मुद्रांक कागदावर प्रतिज्ञापत्र; विश्वस्ताचा मृत्यू झाला असल्यास किंवा ते सापडत नसल्यास सूट मिळू शकते
- 1 सप्टेंबर 2025 पासून
- प्रत्येक नेमणूक मुदतीची (टेन्युअर) आहे की कायमस्वरूपी (पर्पेच्युअल), हे नमूद करा (कलम 30A)
- कुठे दाखल करायचा
- संबंधित विभागाचे धर्मादाय उपायुक्त किंवा सहायक धर्मादाय आयुक्त
हे नमुने सुरुवातीसाठी आहेत, अंतिम मसुदा नाहीत. प्रत्येक न्यासपत्रात नेमणूक कोण करू शकते, विश्वस्तांची संख्या किती आणि कोणते बहुमत लागते याचे स्वतःचे नियम असतात. शब्दरचना तुमच्या न्यासपत्राप्रमाणे बदला. न्यासपत्र अस्पष्ट असेल किंवा विश्वस्त मंडळात मतभेद असतील तर आधी सल्ला घ्या.
1. विश्वस्त मंडळाच्या सभेची सूचना
सूचनेचा नमुना
[न्यासाचे नाव]
नोंदणी क्र. [PTR क्रमांक], [विभाग]
[न्यासाच्या कार्यालयाचा पत्ता]
दिनांक: [दिनांक]
सूचना देण्यात येते की विश्वस्त मंडळाची सभा दिनांक [दिनांक] रोजी [वेळ] वाजता [ठिकाण] येथे पुढील विषयांवर विचार करण्यासाठी होईल:
- [नाव], विश्वस्त, यांच्या [राजीनाम्याची / निधनाची] नोंद घेणे.
- न्यासपत्रातील कलम [__] अन्वये [नाव] यांची विश्वस्त म्हणून नेमणूक करण्याचा विचार करणे.
- महाराष्ट्र सार्वजनिक न्यास अधिनियम, 1950 च्या कलम 22 अंतर्गत चेंज रिपोर्ट दाखल करण्यासाठी एका विश्वस्ताला अधिकार देणे.
सर्व विश्वस्तांनी उपस्थित राहावे ही विनंती.
[नाव], [व्यवस्थापकीय विश्वस्त / सचिव]
सूचना देण्यास पात्र असलेल्या प्रत्येक विश्वस्ताला, न्यासपत्रात सांगितलेल्या पद्धतीने आणि मुदतीत पाठवा, आणि पाठवल्याचा पुरावा (पोच, ईमेल किंवा प्रतीवरील सह्या) जपून ठेवा.
2. नवीन विश्वस्ताच्या नेमणुकीचा ठराव
ठरावाचा नमुना
प्रमाणित सत्य प्रत — [न्यासाचे नाव] च्या विश्वस्त मंडळाच्या दिनांक [दिनांक] रोजी [ठिकाण] येथे झालेल्या सभेत मंजूर झालेला ठराव. सभेला एकूण [एकूण] पैकी [संख्या] विश्वस्त उपस्थित होते, म्हणजे न्यासपत्राच्या कलम [__] नुसार आवश्यक गणपूर्ती पूर्ण होती.
ठराव करण्यात येतो की, न्यासपत्राच्या कलम [__] मधील अधिकारानुसार, [पूर्ण नाव], राहणार [पत्ता], यांची दिनांक [दिनांक] पासून न्यासाचे विश्वस्त म्हणून [[__] वर्षांसाठी मुदतीचे विश्वस्त / कायमस्वरूपी विश्वस्त] नेमणूक करण्यात येत आहे. ही नेमणूक [कारण] मुळे रिक्त झालेल्या जागेवर आहे.
पुढे ठराव करण्यात येतो की, [नाव], विश्वस्त, यांना महाराष्ट्र सार्वजनिक न्यास अधिनियम, 1950 च्या कलम 22 अंतर्गत धर्मादाय उपायुक्त / सहायक धर्मादाय आयुक्त, [विभाग] यांच्याकडे चेंज रिपोर्ट दाखल करण्याचा आणि त्यासाठी सर्व कागदपत्रांवर सही करण्याचा अधिकार देण्यात येत आहे.
सूचक: [नाव] · अनुमोदक: [नाव] · मतदान: बाजूने [__], विरोधात [__].
[उपस्थित विश्वस्तांच्या / अध्यक्षांच्या सह्या]
1 सप्टेंबर 2025 पासून कलम 30A मुदतीचे विश्वस्त आणि कायमस्वरूपी विश्वस्त यांत फरक करते, म्हणून ठरावात नवीन विश्वस्त कोणत्या प्रकारचे आहेत ते लिहा. न्यासपत्रात कायमस्वरूपी विश्वस्तांची तरतूद नसेल, तर त्यांची संख्या मंडळाच्या एक-चतुर्थांशापेक्षा जास्त असू शकत नाही.
3. नवीन विश्वस्ताचे संमतीपत्र
संमतीपत्राचा नमुना
प्रति,
विश्वस्त मंडळ, [न्यासाचे नाव], [पत्ता]
मी, [पूर्ण नाव], [वडिलांचे / पतीचे नाव] यांचा मुलगा / यांची मुलगी / यांची पत्नी, वय [__] वर्षे, राहणार [पत्ता], याद्वारे दिनांक [दिनांक] पासून [न्यासाचे नाव] (नोंदणी क्र. [__]) चे विश्वस्त म्हणून [[__] वर्षांसाठी मुदतीचे विश्वस्त / कायमस्वरूपी विश्वस्त] काम करण्यास माझी संमती देत आहे.
मी विश्वस्त म्हणून काम करण्यास अपात्र नाही, याची मी खात्री देतो / देते, आणि न्यासपत्र व महाराष्ट्र सार्वजनिक न्यास अधिनियम, 1950 नुसार काम करण्याचे वचन देतो / देते.
मोबाइल: [__] · ईमेल: [__] · पॅन: [__]
सोबत: ओळखीचा पुरावा आणि पत्त्याचा पुरावा.
दिनांक: [__] · सही: [__]
4. विश्वस्ताचे राजीनामा पत्र
राजीनामा पत्राचा नमुना
प्रति,
विश्वस्त मंडळ, [न्यासाचे नाव], [पत्ता]
मी, [पूर्ण नाव], [न्यासाचे नाव] (नोंदणी क्र. [__]) चा विश्वस्त, वैयक्तिक कारणांमुळे दिनांक [दिनांक] पासून विश्वस्तपदाचा राजीनामा देत आहे. मंडळाने माझा राजीनामा स्वीकारून हा बदल धर्मादाय आयुक्त कार्यालयाला कळवावा, ही विनंती.
माझ्याकडे न्यासाची कोणतीही मालमत्ता किंवा कागदपत्रे नाहीत / [तपशील] आहेत, जी मी दिनांक [दिनांक] पूर्वी [नाव] यांच्याकडे सुपूर्द करीन.
दिनांक: [__] · सही: [__]
5. राजीनामा स्वीकारण्याचा किंवा निधनाची नोंद घेण्याचा ठराव
ठरावाचा नमुना
ठराव करण्यात येतो की, [नाव] यांनी दिनांक [दिनांक] च्या पत्राद्वारे दिलेला विश्वस्तपदाचा राजीनामा दिनांक [दिनांक] पासून स्वीकारण्यात येत आहे. [किंवा] ठराव करण्यात येतो की, विश्वस्त [नाव] यांच्या दिनांक [दिनांक] रोजी झालेल्या निधनाची मंडळ नोंद घेत आहे, आणि त्यामुळे रिक्त झालेल्या जागेची नोंद घेत आहे.
पुढे ठराव करण्यात येतो की, [नाव], विश्वस्त, यांना कलम 22 अंतर्गत चेंज रिपोर्ट दाखल करण्याचा आणि त्यासाठी सर्व कागदपत्रांवर सही करण्याचा अधिकार देण्यात येत आहे.
6. जाणाऱ्या विश्वस्ताचे प्रतिज्ञापत्र
नियमांनुसार प्रत्येक जाणाऱ्या विश्वस्ताचे प्रतिज्ञापत्र लागते (नियम 6(4)). विश्वस्ताचा मृत्यू झाला असेल किंवा ते सापडत नसतील, तर अधिकारी त्यातून सूट देऊ शकतात. हे प्रतिज्ञापत्र आवश्यक मूल्याच्या मुद्रांक कागदावर, सक्षम अधिकाऱ्यासमोर शपथेवर केले जाते. त्यात साधारणपणे हे नमूद असते:
- प्रतिज्ञापत्रकर्त्याचे नाव, पत्ता आणि ते कोणत्या दिनांकापासून विश्वस्त राहिले नाहीत;
- राजीनामा स्वखुशीने दिला (किंवा काढून टाकल्याची परिस्थिती);
- त्यांच्याकडे न्यासाची कोणतीही मालमत्ता, निधी किंवा कागदपत्रे नाहीत, किंवा काय, कोणाकडे सुपूर्द केले;
- बदलाची नोंद होण्यास त्यांची हरकत नाही.
हे शपथेवरचे कागद असल्याने काळजीपूर्वक तयार करा, आणि त्यातील प्रत्येक विधान खरे असेल तेव्हाच सही करा.
चेंज रिपोर्टसोबत काय जोडायचे
- सभेची सूचना आणि ती पाठवल्याचा पुरावा
- प्रमाणित ठराव
- नवीन विश्वस्ताचे संमतीपत्र, ओळख व पत्त्याचा पुरावा, मोबाइल आणि ईमेल
- राजीनामा पत्र आणि जाणाऱ्या विश्वस्ताचे प्रतिज्ञापत्र, किंवा मृत्यू प्रमाणपत्र
- न्यासपत्र आणि सार्वजनिक न्यास नोंदवहीचा चालू उतारा (अनुसूची I)
रिपोर्ट अनुसूची III मध्ये, धर्मादाय आयुक्तांच्या पोर्टलवरील न्यासाच्या लॉगिनमधून, साधारणपणे बदलानंतर 90 दिवसांत दाखल केला जातो. तुमची शेवटची तारीख तपासण्यासाठी मुदत कॅल्क्युलेटर वापरा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
या कागदपत्रांसाठी अधिकृत नमुना आहे का?
चेंज रिपोर्ट स्वतः विहित अनुसूची III मध्ये असतो. सूचना, ठराव आणि संमतीपत्र हे न्यासाचे स्वतःचे कागद आहेत, म्हणून त्यांची शब्दरचना न्यासपत्राप्रमाणे असते. महत्त्वाचे हे की न्यासपत्रात सांगितलेल्या पायऱ्या पाळल्या गेल्या हे त्यातून दिसले पाहिजे.
ठराव आणि संमतीपत्राला मुद्रांक कागद लागतो का?
ठराव आणि संमतीपत्र साधारणपणे साध्या कागदावर किंवा न्यासाच्या लेटरहेडवर असतात. जाणाऱ्या विश्वस्ताचे प्रतिज्ञापत्र मात्र मुद्रांक कागदावर आणि शपथेवर असते.
आमच्या न्यासपत्रात विश्वस्त कसे नेमायचे याबद्दल काहीच नाही. आता काय?
अशा वेळी काहीही दाखल करण्यापूर्वी सल्ला घ्यावा. न्यासपत्रात मुदतीबद्दल काही नसेल, तर कलम 30A एकमताने एका वेळी जास्तीत जास्त पाच वर्षांसाठी नेमणूक करण्याची परवानगी देते, पण योग्य मार्ग न्यासपत्र आणि तथ्यांवर अवलंबून असतो.
सल्ला भेट पूर्वनियोजित वेळेनुसार. वेळ ठरवण्यासाठी +91 99301 50560 वर फोन करा किंवा WhatsApp वर संदेश पाठवा.
हे नमुने ऑक्टोबर 2026 नुसार सर्वसाधारण उदाहरणे आहेत. हा कायदेशीर सल्ला नाही; प्रत्येक न्यासपत्र आणि प्रकरणानुसार ते बदलावे लागतील.
संबंधित
- चेंज रिपोर्ट (कलम 22) आणि PTR क्रमांक: मराठी मार्गदर्शक
- Documents required for a change report (English)
- Charity Commissioner, Thane